Barley in Marathi | बार्ली म्हणजे काय? बार्ली चे फायदे आणि तोटे

Barley in Marathi मित्रांनो ! आपल्याला बरीच धान्य माहिती असते जसे की गहू, ज्वारी परंतु या व्यतिरीक्त देखील असे अनेक धान्य आहेत ज्याबद्दल आपल्याला पुरेशी माहिती नाही.

बार्ली हे देखील एक धान्य आहे परंतु आपल्यातील बहुतांश जणांनी बार्ली या धान्या बद्दल माहिती नसेल म्हणून आजच्या लेखामध्ये आम्ही Barley in Marathi | बार्ली म्हणजे काय? बार्ली चे फायदे आणि तोटे घेऊन आलोत.

चला तर मग पाहूया, Barley in Marathi | बार्ली म्हणजे काय? बार्ली चे फायदे आणि तोटे

Barley in Marathi | बार्ली म्हणजे काय? बार्ली चे फायदे आणि तोटे

मित्रांनो, बार्ली हे एक धान्य आहे जे दिसायला गहू सारखेच असते. बार्ली हे एक तृणधान्य आहे. बार्ली या पाण्यामध्ये अनेक गोष्टीचा तुला आवडतात त्यामुळे बार्ली हे धान्य खूपच दुर्मिळ आहे. म्हणूनच या धान्याची लोकप्रियता देखील खूप कमी आहे.

बार्ली हे धान्य खूप प्राचीन काळापासूनच अस्तित्वात आहे. प्राचीन काळामध्ये ऋषी मुनी आपल्या आहारामध्ये बार्ली चा उपयोग करत असत. परंतु अलीकडच्या काळामध्ये बार्लीचा उपयोग केवळ पशूच्या खाद्यासाठी केला जात होता परंतु मानवी शरीराचा विचार केला असता बार्ली हे खूपच पौष्टिक होत आहे त्यामुळे बार्ली चा वापर मानवी खाद्यामध्ये देखील केला जातो.

म्हणूनच आजच्या लेखामध्ये आपण Barley in Marathi | बार्ली म्हणजे काय? बार्ली चे फायदे आणि तोटे पाहणार आहोत.

बार्ली म्हणजे काय? What is Barley Called in Marathi

बार्ली हे गहू समान दिसणारे एक तृणधान्य आहे. मानवी शरीरासाठी खूपच पौष्टिक ठरतात. बार्ली मध्ये आणि पौष्टिक तत्व असतात विविध आजारांवर फायद्याचे ठरतात.

बार्ली चे वाढते महत्त्व जाणून आज आपल्या खाण्यामध्ये बार्ली चा उपयोग केला जात आहे.

बार्ली झाडाची माहिती Barley Plant Information in Marathi

हे एक धान्य असून हे गहू समानच दिसायला असते. Barley चे वर्णन प्राचीन वैदिक काळात आणि आयुर्वेदामध्ये निजंतू करण करण्यासाठी आढळते. Barley च्या झाडाची उंची साधारणत 60 ते 150 सेंटीमीटर असते. Barleyला मुख्यता औषधी वनस्पती म्हणून ओळखले जाते. बार्ली च्या वनस्पतीला पाने मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळतात व या पानांची लांबीची 22 ते 25 सेंटीमीटर पर्यंत असते. या झाडाला डिसेंबर ते एप्रिल महिन्यांदरम्यान फळ येतात त्यांनाच आपण बरली असे म्हणतो या फळांची लांबी नऊ मिलिमीटर पर्यंत असते.

बार्ली स्वभावात कडू असते, गोड, तिखट, थंड, लहान, निसरडे, कोरडे, कफ, पित्त कमी करते, शक्ती वाढवते, कामवासना, पुवाळलेला, अल्सरच्या बाबतीत अन्न स्वरूपात मूत्रमार्गाच्या समस्यांपासून मुक्त करण्यासाठी फायद्याची ठरते.

बार्ली चे प्रकार Types of Barley in Marathi

बार्ली चे साधारणता पाच प्रकार पडतात ते पुढीलप्रमाणे-

1. Brian Barley in Marathi

ब्रायन Barley ही मुख्य बार्लीच्या कोंडा तर वरच्या अच्छादनाला काढून स्वच्छ केली जाते. ब्रायन बार्ली ला हुलेड बार्ली या नावाने देखील ओळखले जाते. ब्रायन Barley मध्ये फायबर, प्रोटीन, प्रथिने यांसारखी अनेक पौष्टिक तत्वे आढळतात. या प्रकारच्या भरली ला शिजण्यासाठी खूप वेळ लागतो.

2. हेल्म बार्ली Helm Barley in Marathi

हल्म बार्लीमध्ये बाह्य कवच काढून टाकला जातो आणि हा बार्ली वरचा कोंडा अखंड राहते, म्हणून ती संपूर्ण बार्ली धान्य देखील मानली जाते. हल्म बार्लीची चव अत्यंत स्वादिष्ट आहे. म्हणून ही बार्ली अतिशय लोकप्रिय समजली जाते. या प्रकारच्या बार्लीमध्ये प्रथिने जास्तीत जास्त प्रमाणात आढळतात‌व ही आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर ठरते.

3. मोती बार्ली Pearl Barley in Marathi

मोती बार्ली म्हणजेच या बार्लीच्या कोंडाची पूर्ण थर काढून बनविली जाते. मोती बार्लीचे धान्य लहान लहान आसते आणि त्याचा रंग चमकदार पांढरा आसतो म्हणून या प्रकारच्या बार्लीला मोती बार्ली असे‌‌ म्हणतात. बार्लीचा हा प्रकार इतर बार्लीच्या तुलनेने कमी वेळेत शिजवला जाऊ शकतो. कारण या बार्ली मध्ये फारच लहान तुकडे आहेत, म्हणून मोत्याचे बार्ली बहुतेक सूप आणि सॅलडमध्ये वापरली जाते.

4. फ्लेक्स बार्ली Flax Barley

फ्लेक्स बार्ली म्हणजेच ज्यात बार्लीसारखे दिसतात. बार्ली चे धान्य कापून उकळले जाते, नंतर फ्लेक्समध्ये गुंडाळले जाते आणि वाळवले जाते, म्हणून याला गुच्छ बार्ली असे देखील म्हणतात. (Barley In Marathi) प्रथिने, फायबरबरोबरच इतर पौष्टिक घटकही त्यात मुबलक प्रमाणात आढळतात. म्हणून ही बार्ली आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर ठरते.

बार्ली मधील पौष्टिक तत्वे Nutritional Elements of Barley

बार्ली मध्ये अनेक पौष्टिक तत्वे आढळतात त्यामुळे बार्ली आरोग्यासाठी खूप फायद्याची ठरते. बार्ली मध्ये असणाऱ्या पौष्टिक तत्व पुढील प्रमाणे-

बार्ली मध्ये जीवनसत्त्वे, थायामिन, राइबोफ्लेविन, नियासिन, मॅग्नेशियम, पोटॅशियम, फॉस्फरस, लोह, कॅल्शियम, फायबर, कार्बोहायड्रेट, प्रथिने, फोलेट, जस्त, व्हिटॅमिन बी 6 यांसारखे इतर अनेक पौष्टिक तत्व विपुल प्रमाणात आढळतात. म्हणून बार्ली आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर ठरते. 

निरोगी राहण्यासाठी दैनंदिन जीवनात बार्लीचा‌ अवश्य वापर करावा. साधारणत: दररोजच्या आहारात सुमारे 100 ग्रॅम बार्लीचे सेवन करणे गरजेचे आहे. (Barley In Marathi) त्याच वेळी, व्यक्तीचे वय आणि आरोग्यानुसार बार्ली सेवन करण्याचे प्रमाण बदलत रहावे.

बार्लीचे उपयोग Barley Uses In Marathi

बार्ली आपल्या आरोग्यासाठी खूप फायद्याचे ठरते. त्यामुळे आपल्या आहारामध्ये बार्लीचा वापर करणे आपल्यासाठी फायद्याचा ठरतो. बार्ली चा उपयोग आपण आपल्या आहारामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारे करू शकतो त्यातील काही उपयोग आम्ही पुढीलप्रमाणे सांगितलेले आहेत आम्हाला अशा आहे की, बार्लीचे उपयोग Barley Uses In Marathi तुमच्यासाठी नक्कीच फायद्याचे ठरतील.

  1. बार्लीचा सूप बनवून आपण बार्लीचे सेवन केले जाऊ शकते.
  2. बार्लीचे पीठ करून त्यापासून रोटी बनवून खाल्ले जाऊ शकते. बार्लीच्या पिठापासून बनवलेल्या भाकरीचे सेवनही करता येते.
  3. शिजवलेल्या बार्लीची भाजी किंवा भाजीपाला कोशिंबीरीमध्ये घालून खाऊ शकतो.
  4. निरोगी आरोग्यासाठी बार्लीचे उकळून ते पाणी प्या. चांगल्या चवीसाठी त्यात लिंबू किंवा मध घालू शकता.
  5. बार्लीच्या पानांचा रस देखील पिण्यासाठी वापरले जाऊ शकते. यामुळे आरोग्य निरोगी राहते.

बार्लीचे फायदे Benefits of Barley in Marathi

बार्ली मध्ये अनेक पौष्टिक तत्वे असतात जे आपल्या आरोग्यासाठी खूप फायद्याचे ठरतात. म्हणून बार्ली चे सेवन नियमित केल्यास आपल्याला बार्ली चा खूप फायदे पाहायला मिळतात. बार्ली चे काही महत्त्वपूर्ण फायदे आहेत पुढीलप्रमाणे-

1. हृदय रोगावर फायदेशीर

जेव्हा हृदयातील रक्त वाहिन्यांमध्ये कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण अधिक होते तेव्हा हृदयांच्या अनेक समस्या उद्भवतात अशावेळी हृदयांच्या आजारांवर किंवा समस्यांवर मात करण्यासाठी बार्लीचे सेवन फायद्याचे ठरते.

बार्लीच्या बियामध्ये नियासिन असते, जे कोलेस्टेरॉल आणि लिपोप्रोटीनची पातळी कमी करण्यासाठी फायदेशीर ठरते. तसेच बार्लीच्या पानांत आढळणारे अँटिऑक्सिडेंट्स, जे कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करतात आणि हृदयाच्या विषापासून बचाव करतात. (Barley In Marathi) या व्यतिरिक्त बार्लीमध्ये फायबर, पोटॅशियम, फोलेट आणि व्हिटॅमिन बी 6 असते, ज्यामुळे हृदयाच्या समस्या कमी करण्यासाठी मदत करतात. म्हणून बार्ली हृदय रोगावर फायदेशीर ठरते.

2. मधुमेहावर फायदेशीर

मधुमेह हे अलीकडच्या काळात वाढत चालणारी एक खूप मोठी समस्या आहे. बहुतांश लोकांमध्ये मधुमेह असल्याची संभावना दिसते. मधुमेह हा आजार असणाऱ्या रुग्णांच्या डोळ्यात जळजळ करणे, यकृत आणि मूत्रपिंड खराब होण्याची शक्यता असते म्हणून मधुमेह असणार्‍या व्यक्तीला डॉक्टर फायबर खाण्याचा सल्ला देतात.

बार्ली फायबरचे प्रमाण विपुल प्रमाणात आढळते म्हणून मधुमेहावर बार्ली खूप फायद्याची ठरते.

3. वजन कमी करण्यासाठी फायदेशीर

लठ्ठ पणा हे अलीकडच्या काळामध्ये वाढती समस्या हे बहुतांश लोकांना स्वतःचे वजन कमी करायचे असतात काहीही केले तरी ज्या लोकांचे वजन कमी होत नाही अशा लोकांसाठी बार्ली उत्तम उपाय आहे.

बार्ली मध्ये फायबरचे प्रमाण विपुल असल्यास फायबर वजन कमी करण्यासाठी खूप फायद्याचे ठरते म्हणून बार्ली वजन कमी करण्यासाठी फायद्याचे समजली जाते जाते

4. हाडे मजबूत बनविण्यासाठी फायदेशीर

बार्ली मध्ये अनेक पौष्टिक घटक आढळतात. जे शरीराचे ठिसूळ असणारी हाडे मजबूत बनवण्यासाठी फायद्याचे ठरतात. हाडे मजबूत बनविण्यासाठी कॅल्शियम महत्त्वाची भूमिका बजावते. बार्ली मध्ये कॅल्शियमबरोबरच जस्त, लोह, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फोरस देखील असते जे हाडांच्या सामर्थ्यासाठी खूप महत्वाचे आहेत.

5. कर्करोगासाठी फायदेशीर

कर्करोगाला महा आजार म्हणून ओळखले जाते. कर्करोगाची समस्यादेखील अलीकडच्या काळात वाढत चालली आहे.

बार्लीच्या संपूर्ण धान्यात फ्लेव्होनॉइड्स, फायटोकेमिकल्स, फोलेट असतात जे कर्करोगासारख्या आजारांना प्रतिबंध करतात. याशिवाय बार्लीमध्ये अँटी-कार्सिनोजेनिक गुणधर्म आढळतात. अँटी-कार्सिनोजेनिक एक पदार्थ आहे ज्यामध्ये अनेक प्रकारचे रोग बरे करण्याची क्षमता असते. म्हणून बार्ली ला कर्क रोगावर रामबाण उपाय मानले जाते.

बार्लीचे नुकसान Disadvantages Barley in Marathi

ज्याप्रमाणे एखाद्या गोष्टीचे फायदे असतात तसेच त्याचे नुकसान देखील असतात. बार्लीचे देखील फायदे आपण वरती पाहिले आहेत तसेच बार्ली च्या अतिसेवनाने काही नुकसान देखील होतात. बार्लीचे नुकसान पुढीलप्रमाणे.

  1. बार्ली चे अति प्रमाणात सेवन केल्यास अतिसार लागण्याची शक्यता असते.
  2. तसेच मधुमेहाचे औषध घेणाऱ्या व्यक्तीने बार्लीचे सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. कारण बार्ली मध्ये अँटीडायबेटिक (रक्तातील साखर कमी करणे) प्रभाव आढळतो.
  3. बार्लीमध्ये काही एलर्जीचे प्रभाव आढळतात, त्या मुळे त्याचे सेवन केल्याने काही मुलांमध्ये एलर्जीक तक्रारी होऊ शकतात.

तर मित्रांनो ! हा लेख वाचून आपणास आवडला असेल तर तुमच्या सर्व मित्रांना आवश्य शेअर करा.

Read Also :

धन्यवाद मित्रांनो !

Leave a Comment